ABDURRAHMAN PAŞA
Müellif: DRAGI GJORGIEV
(D. XVIII. yüzyılın sonu-Ö. İstanbul, 1868), 1824’ten 1842 yılına değin Kalkandelen Kazası’nın yöneticisi ve 1852-1858 yılları arasında Mersin Kaymakamıdır. Prizren, İştip, Köstendil ve Debre arasında geniş bir bölgeyi yöneten Arnavut kökenli ünlü Kalkandelen paşalar ailesine mensuptur. Abdurrahman Paşa’nın ailesi Osmanlıların İkinci Viyana Kuşatmasından (1683) sonra Balkan Yarımadasında yaşanan çalkantılı dönemde tarih sahnesine çıkmıştır. Abdurrahman Paşa’nın dedesi Hasan Paşa, Reç Lok ailesinden olup Avusturya generali Enea Silvio Piccolomini’nin 1689 yılında Üsküp bölgesindeki ilerlemesi sırasında askeri faaliyetleriyle ün yapmıştır. Bu faaliyetleri sayesinde bu paşaların bölgede neredeyse iki asır süren iktidarları başlamıştır. Bu aile Arnavutluk’un Dukakin bölgesinden gelip Luma yöresinde yaşamıştır. Osmanlı Devleti’ne yaptıkları hizmetlerden dolayı kendilerine “Paşa” unvanı verilmiş olduğundan, Osmanlı arşiv belgelerinde “Kalkandelen Paşaları” olarak da anılmaktadırlar. Abdurrahman Paşa’nın babası Koca Recep Paşa, Üsküp Valisi olarak görev yapmış ve “mîr-i mîrân” unvanını taşımıştır. Oğullarından diğer ikisi, Üsküp Nazırı Ali Hıfzı Paşa ve Köstendil Valisi Hasan Paşa idi. Kalkandelenli Koca Recep Paşa ve Gilanlı Hristiyan eşi Milyanka’nın ilk oğludur. Babasının vefatından sonra (1823), Kalkandelen’in Müslüman önderleri ve kardeşi Üsküp Nazırı Hıfzı Paşa’nın desteğiyle 1824 yılında Kalkandelen Kazası’nın yöneticisi olarak tayin edilmiş ve mîr-i mîrân unvanını almıştır. Görevine başlar başlamaz Kör Bey’i mağlup ederek Kırçova’yı Kalkandelen Kazası’na dahil ederek yönetimini kardeşi Veli Bey’e vermiştir. Kardeşi Hıfzı Paşa ile eşkıya Kırçovalı Abdi Bey’i de mağlup ederek Manastır, Pirlepe ve Köprülü bölgelerinde düzeni yeniden sağlamışlardır. 1828 yılında kardeşi Hıfzı Paşa’nın Vidin civarında Osmanlı-Rus savaşına (1828-1829) katıldığı sırada Abdurrahman Paşa, ordunun ihtiyaçları için Kalkandelen ustaları tarafından üretilen 200 adet tabanca temin etmiştir. 1834 yılında Hakkı Paşa’nın karşı gelmesine rağmen onun idare ettiği Debre Kazası’na ait birkaç köyü yönetimi altına almayı başarmış, Debre ile Dukakin bölgeleri arasında iki polis karakolu kurup bekçiler görevlendirmiştir. Böylece bölgede güvenliği sağlamlaştırmıştır. 1831 yılında Sadrazam Reşid Mehmed Paşa ile Tanzimat düzenlemelerinin muhalifi İşkodra Buşatlı Mustafa Paşa’nın Arnavut birlikleri arasındaki büyük çatışması sırasında Abdurrahman Paşa, Buşatlı Mustafa Paşa’ya verdiği söze sadık kalarak, hükümet kuvvetlerinin tarafını tutan kardeşi Hıfzı Paşa’nın askerlerinin saldırısından Buşatlı Mustafa Paşa’yı Üsküp civarında korumuştur.
Proje tamamlandığında, makalenin tamamı yayınlanacaktır.
Kaynakça
Proje tamamlandığında, makalenin tamamı yayınlanacaktır.